De wereld van Natuur- en Duurzaamheidseducatie (NDE) staat niet stil. Steeds vaker zoeken scholen partners die verder gaan dan losse lessen en projectaanbod. Ze vragen om samenwerking op strategisch niveau en om duurzame verankering in visie, beleid en praktijk. 

Het GDO-leertraject ondersteunt NDE-organisaties bij het verkennen en versterken van hun rol richting het onderwijs. Voor deze editie gingen we in gesprek met Ans Naber en Miriam Gerrits van De Koppel, het centrum voor natuur- en milieueducatie, in Hardenberg. Zij vertellen wat de vijfde kennissessie hen heeft gebracht. 

Wie zijn de deelnemers? 

Ans Naber is sinds 2007 verbonden aan De Koppel in Hardenberg, waar ze inmiddels directeur is. Daarvoor werkte ze bijna zeventien jaar bij Natuur en Milieu Overijssel. “Ik plak echt ergens vast,” zegt ze zelf. Ook buiten haar werk is ze actief: ze is lid van diverse verenigingen die zich inzetten voor natuur en leefbaarheid in de regio. 
 
In haar vrije tijd vindt ze het leuk om creatief bezig te zijn en heeft zich recent weer gestort op het haken.  Ook houdt ze enorm van wandelen in de natuur, want voor een stedentrip is zij niet echt te porren. Momenteel loopt ze, in etappes, het Pieterpad. Volgende week staat Venlo-Swolgen op de agenda. 

Vanuit het kantoor van De Koppel kijkt ze uit over de rivier de Vecht. “Volgens mij hebben wij het mooiste kantoor van Hardenberg,” zegt ze lachend. “Als er buiten iets langs vliegt, zitten we soms met z’n allen tegen het raam geplakt.” 

Miriam Gerrits werkt eveneens bij De Koppel en richt zich vooral op educatie en samenwerking rond duurzaamheid. Ze woont in Rheezerveen, tussen Hardenberg en Ommen, en voelt zich sterk verbonden met het Vechtdal. In haar werk verbindt ze educatie en duurzaamheid: van lessen voor leerlingen tot projecten rond energiebesparing en bewonersinitiatieven. 

Zo is ze betrokken bij Startpunt Duurzaam Hardenberg–Ommen, een samenwerking van gemeenten, woningcorporaties en lokale organisaties. Hier worden inwoners ondersteund bij het verduurzamen van hun woning, met informatieavonden, energiecoaches en subsidieadvies. 

Ook buiten haar werk is ze actief in het gebied. Als gids bij de Vechtdalgidsen neemt ze groepen mee langs bijzondere plekken en vertelt ze over de geschiedenis en natuur van het landschap. 

De leervraag van het leertraject 

Voor Ans en Miriam kwam het leertraject op een moment waarop hun organisatie bezig was met een belangrijke vraag: welke rol willen wij spelen richting het onderwijs? De vraag vanuit scholen verandert. Waar NDE-centra vroeger vooral lessen of projecten aanboden, zoeken scholen nu vaker partners die meedenken over structurele verandering. Voor De Koppel betekent dat opnieuw kijken naar hun positie. Hoe sluiten ze aan bij het onderwijs? Waar ligt hun kracht? En hoe kunnen ze die verder ontwikkelen? 

Het leertraject helpt om die vragen niet alleen te stellen, maar ook te verdiepen. Door theorie te koppelen aan praktijk en door in gesprek te gaan met andere organisaties, ontstaat er meer inzicht in de verschillende rollen die NDE-centra kunnen vervullen: van aanbieder tot verbinder en strategisch partner. 

Juist die gezamenlijke verkenning maakt het waardevol. Het helpt om los te komen van de dagelijkse praktijk en met meer afstand te kijken naar waar je als organisatie eigenlijk naartoe werkt. 

Sessie #5: leren van elkaar en je verhaal vertellen 

De vijfde sessie stond in het teken van uitwisseling, reflectie en storytelling. Deelnemers gingen met elkaar in gesprek over hun praktijk en werkten aan manieren om hun verhaal duidelijker te maken. Voor Ans zat de kracht vooral in de gesprekken.

“Je hoort hoe anderen het aanpakken en dan denk je: hé, dat herken ik. Of: dat zouden wij ook eens kunnen proberen.” 

Door steeds met andere deelnemers te spreken, ontstaat er een breder beeld van wat er speelt in de sector. Niet alleen in termen van activiteiten, maar ook in de manier waarop organisaties zich ontwikkelen en positioneren richting scholen en partners. 

Die uitwisseling zorgde ook voor nieuwe inzichten in het eigen werk. Door te horen hoe anderen hun rol invullen, werd duidelijker waar De Koppel zelf al sterk in is, en waar nog kansen liggen om verder te groeien. 

Wat Miriam en Ans ook opviel was dat zij, maar ook veel andere NDE-organisaties vaak bescheiden zijn over hun werkzaamheden en over wat zij kunnen. “Wij denken vaak: wat stellen wij nou eigenlijk voor? Terwijl we eigenlijk heel professioneel werk doen.” Die bewustwording raakt aan een bredere ontwikkeling in de sector: de stap van uitvoerend naar meer strategisch en zichtbaar werken, en dit dus ook echt laten zien.  

Storytelling als spiegel 

In de middag gingen de deelnemers aan de slag met een storytelling-oefening. In korte tijd werkten ze aan een verhaal dat de kern van hun werk raakt. Het ging niet om perfectie, maar om scherpte: waar sta je voor, wat doe je, en waarom is dat belangrijk? 

Juist dat bleek waardevol. Door het verhaal terug te brengen tot de essentie, werd duidelijker hoe breed en betekenisvol het werk eigenlijk is. Voor Ans en Miriam werkte de oefening als een soort spiegel. Het hielp om woorden te geven aan wat vaak vanzelfsprekend voelt in de dagelijkse praktijk. Ook hier gold weer soms even die stap terugnemen is zo ontzettend belangrijk. Dan pas ga je zien wat je eigenlijk allemaal al doet. 

Daarnaast maakte het zichtbaar hoe belangrijk het is om dat verhaal ook naar buiten toe goed te kunnen vertellen; richting scholen, gemeenten en partners. Niet alleen om zichtbaar te zijn, maar ook om beter samen te kunnen werken. 

Betekenis voor de NDE-sector 

Het verhaal van Ans en Miriam laat zien waar de sector zich bevindt: midden in een ontwikkeling. NDE-organisaties bewegen van aanbieder naar partner, van uitvoerder naar verbinder. Het leertraject helpt om die beweging bewuster en professioneler te maken. Door ervaringen te delen ontdekken organisaties dat veel vraagstukken herkenbaar zijn.  

Tegelijkertijd ontstaat er een gezamenlijke taal om over die ontwikkeling te praten over rollen, samenwerking en positionering. Dat draagt bij aan de professionalisering van de sector. Niet alleen op inhoud, maar ook in hoe organisaties zich presenteren en samenwerken. 

Ook helpt het om zichtbaarder te worden. Want wat NDE-organisaties doen, is vaak groter en professioneler dan ze zelf denken. Voor Ans en Miriam betekent het traject vooral dat ze anders kijken naar hun eigen werk. Niet als losse activiteiten, maar als onderdeel van een bredere beweging richting duurzaam onderwijs. 

Zoals Miriam het verwoordt: 

“Door met andere centra in gesprek te gaan, zie je niet alleen nieuwe mogelijkheden, je ontdekt ook beter wat je zelf al in huis hebt.” 

Interesse?

In september 2026 verwachten we te starten met een nieuwe ronde van het leertraject.

Wil je meer weten?
Mail naar Simone Kleinhout:
s.kleinhout@vereniginggdo.nl

Of meld je direct aan via het aanmeldformulier