De wereld van Natuur- en Duurzaamheidseducatie (NDE) staat niet stil. Steeds vaker zoeken scholen naar partners die verder gaan dan losse lessen en projectaanbod. Ze vragen om samenwerking op strategisch niveau, om duurzame verankering in visie, beleid en praktijk. Het nieuwe GDO-leertraject ondersteunt NDE-centra in het verkennen en versterken van hun rol richting het onderwijs. Vandaag gingen we in gesprek met Janneke Donkers die vertelt over de tweede kennissessie.
Wie is de deelnemer?
Janneke Donkers is directeur van NME Schouwen-Duiveland, een centrum dat midden in de Schouwen-Duivelandse gemeenschap staat. Ze begon ooit als coördinator, maar groeide door naar de directeursrol, toen de organisatie zich de afgelopen jaren flink ontwikkelde. Met een team van zeven medewerkers werkt ze aan educatie, vergroening en verbinding op heel Schouwen-Duiveland.
Ze woont zelf op Noord-Beveland, samen met haar gezin en houdt van wandelen met haar twee husky’s. Dagelijks reist ze over de Zeelandbrug over de prachtige Oosterschelde naar haar werk op “volgens mij het mooiste eiland van Nederland”, zoals ze het zelf noemt. Het lokale karakter van het eiland, waar mensen willen bijdragen aan de gemeenschap en vaak meerdere rollen hebben, van leerkracht tot vrijwilliger, maakt het werk voor haar extra betekenisvol.
De leervraag van het leertraject
Voor Janneke en haar team kwam het leertraject precies op het juiste moment. Het centrum groeide de afgelopen jaren snel door een stevig businessplan: van leskisten en gastlessen naar grote projecten zoals de ambitie; Elk kind dat op Schouwen-Duiveland opgroeit kan leren en spelen in het groen. Een groen schoolplein, toegang tot een moestuin en bijpassende educatie.
Die groei zorgde voor nieuwe rollen en verwachtingen. Waar ze vroeger vooral aanbieder waren, schuiven zij nu op richting gesprekspartner, verbinder en projectleider. Janneke ziet het als een overgang van een pioniersfase naar een bestendige fase: “We hebben heel hard gewerkt aan groei, maar nu staan we op een punt dat we onze inhoudelijke visie moeten versterken. Waar werken we eigenlijk naartoe, waar willen we zijn en wie willen we zijn?”
Haar belangrijkste leervraag: hoe breek je los uit de waan van de dag? Hoe creëer je ruimte om te vertragen, te reflecteren en een heldere visie te ontwikkelen voor de komende jaren? Het leertraject biedt haar team de taal, structuur en tijd om dat te doen. En ze geeft lachend toe: ‘Het is ook een goede stok achter de deur, om er echt mee bezig te zijn.”.
Sessie #2: Deepdive WSA
De sessie van Arjen Wals over de Whole School Approach voelde als een puzzelstuk dat precies op zijn plek viel. Janneke volgde de online sessie niet alleen, maar nam haar hele team mee: “Het is zonde als je het uit tweede hand moet overbrengen.” Samen luisterden ze naar een toegankelijke, inspirerende presentatie over de geschiedenis van NME en de toepassingen van bloembladvorm van de Whole School Approach.
Voor Janneke werd het vooral inzichtelijk hoe hun verschillende rollen; aanbieder, gesprekspartner, verbinder terugkomen in de aanpak. De koppeling tussen die rollen en de ‘bloemblaadjes’ van de Whole School Approach zorgde voor herkenning en verdieping.
Een belangrijk aha-moment ontstond toen ze besefte hoe sterk de aanpak past bij de schaal en structuur van een eiland. Ze vroeg Wals of je, wanneer je de cirkel rond een school maar groot genoeg maakt, uiteindelijk uitkomt op een Whole Island Approach. Zijn bevestiging inspireerde haar: “Als je al die scholen en hun communities verbindt, werk je eigenlijk aan een Whole Region Approach. Dat past precies bij wie wij zijn.”
Daarnaast zag het team ineens scherper wat ze allemaal al doen. Van samenwerkingsprojecten met en bedrijven tot impactweken met leerlingen van het Voortgezet Onderwijs. De sessie hielp om die losse initiatieven te plaatsen binnen een groter geheel en ze strategischer te benutten.
Betekenis voor de NDE-sector
Het verhaal van Janneke laat zien waar de hele sector staat: midden in een transformatie. Veel centra schuiven van aanbieder naar een bredere, rol, waarin ze verbinden, adviseren en samenwerken met lokale partners.
De gezamenlijke taal van het leertraject helpt daarbij enorm. “Vorig jaar had niemand het over rollen als verbinder of gesprekspartner. Nu weten collega’s precies wat je bedoelt.” Die gedeelde taal versnelt samenwerking, versterkt de positie van centra en maakt duidelijk dat NDE veel meer is dan leskisten en gastlessen.
Voor de sector betekent dit leertraject bovendien een impuls richting toekomstbestendigheid. Janneke noemt het een vorm van levenslang leren voor organisaties zelf: “De wereld staat niet stil, dus wij kunnen ook niet stilstaan. Als we blijven doen wat we altijd deden, houden we ook wat we altijd hadden.”
De sessie met Arjen Wals gaf haar en haar team richting, inspiratie en een nieuwe manier om hun eilandsbrede werk te zien: niet als losse projecten, maar als een samenhangende beweging richting een groene, verbonden regio. Een perspectief dat niet alleen hun eigen centrum vooruithelpt, maar ook waardevol is voor andere NDE-professionals in vergelijkbare transities.
Nieuwe inschrijvingen
In september 2026 starten we een nieuwe ronde van dit leertraject. In april en mei organiseren we 2 keer een online informatiesessie hierover. Heb je hier interesse in? Stuur een mail naar Simone: s.kleinhout@vereniginggdo.nl.
Heb je interesse in het leertraject? Meld je dan aan via dit formulier: