Steeds meer scholen willen met duurzaamheid aan de slag, maar zoeken hoe ze dit op een samenhangende en betekenisvolle manier kunnen organiseren. NDE-organisaties beschikken over waardevolle expertise om scholen hierbij te ondersteunen. Tegelijkertijd vraagt deze veranderende onderwijsbehoefte om een bredere rol dan alleen aanbieder van lessen of projecten.
Dit leertraject helpt NDE-organisaties om die rolvernieuwing te verkennen en te versterken. Deelnemers onderzoeken hoe zij kunnen bijdragen aan duurzaam onderwijs dat is ingebed in visie, beleid, curriculum, schoolorganisatie en lokaal beleid. Zo positioneert de NDE-organisatie zich in het centrum van de driehoek school, partners en gemeente.
In september 2025 ging het eerste traject van start. Inmiddels werken we aan een nieuwe ronde voor september 2026, aanmelden kan via dit aanmeldformulier. Of stel je vraag aan Simone Kleinhout via s.kleinhout@vereniginggdo.nl.
Wat onderzoeken we in dit leertraject?
In het leertraject werken we met:
- Breed vormend onderwijs
- De nieuwe rollen van NDE-organisaties
- de Whole School Approach (WSA)
- Verandertheorie (de X-curve)
- Intervisie en gesprekstechnieken
Met deze inhouden en werkvormen onderzoeken deelnemers hoe hun organisatie duurzaam onderwijs op een integrale manier kan ondersteunen. Daarbij kijken deelnemers welke rollen passen bij de ambities van de organisatie en bij de regionale context waarin zij werken.
We onderzoeken wat de rolontwikkeling betekent voor de organisatie: in de positionering richting onderwijs en gemeente, in de samenwerking met partners en in de professionalisering van het team en het programma van de NDE-organisatie.
De vijf mogelijke rollen van NDE-organisaties
In het leertraject werken we met de rollen van aanbieder, makelaar, aanjager, partner en groene leerkracht.
Deze rollen zijn geen doel op zich, maar handvatten om de rol richting het onderwijs vorm te geven en zo het onderwijs te versterken. Zo kunnen kinderen betekenisvol leren over natuur, milieu en hun rol in een duurzame samenleving.
Opbouw van het leertraject
Het leertraject bestaat uit een serie bijeenkomsten waarin inhoud, praktijk en reflectie samenkomen. Elke sessie verkent een ander perspectief op de rol van de NDE organisatie.
Hieronder lees je hoe de opbouw van het leertraject in 2025-2026 er uit zag en kun je teruglezen hoe deelnemers op de verschillende sessies terugkijken.
Voor het traject 2026–2027 bouwen we grotendeels voort op deze opzet. Tegelijk verwerken we inzichten en feedback van deelnemers en sluiten we aan bij actuele ontwikkelingen.
In de nieuwe ronde besteden we onder andere meer aandacht aan de relatie tussen NDE-organisaties en gemeenten in het kader van rolontwikkeling.
Sessie 1 – Transitie en de X-curve
We onderzoeken waar centra zich bevinden in de beweging van bestaande werkwijzen naar nieuwe vormen van samenwerken met het onderwijs. De X-curve helpt om bewust te kijken naar wat wordt afgebouwd en wat wordt opgebouwd binnen de organisatie.
Lees hier het interview met deelnemer Sylvia Terpstra.
Sessie 2 – Whole School Approach en historie van NDE
Onder leiding van experts verdiepen we ons in de geschiedenis van NDE in Nederland en in de Whole School Approach als raamwerk voor integraal duurzaam onderwijs.
Lees hier het interview met deelnemer Janneke Donkers.
Sessie 3 – Onderwijspraktijk en breed vormend onderwijs
We kijken naar de onderwijspraktijk vanuit de visie op breed vormend onderwijs. Hoe sluit NDE aan bij burgerschap, persoonlijke ontwikkeling en de leefwereld van leerlingen?
Lees hier het interview met deelnemer Carola Rijpkema
Sessie 4 – Organisatieontwikkeling en relatie met de gemeente
Met Rob Nilizen (Utrecht Natuurlijk) en Monique Verstraaten (Natuurcentrum Arnhem) bespreken we de rolontwikkeling van hun organisaties en de relatie met de gemeente. Welke lessen zijn geleerd uit de pilot combinatiefunctionaris?
Lees hier het interview met deelnemer Suzanne Stolk
Sessie 5 – Positionering en professionalisering
Wat vraagt rolontwikkeling van de organisatie? Welke professionalisering is nodig en hoe positioneer je je als centrum richting onderwijs en partners?
Sessie 6 – Kanseninventarisatie
Deelnemers presenteren hun inzichten en verkennen welke kansen zij zien voor rolontwikkeling binnen hun eigen lokale context.
Sessie 7 – Reflectie en intervisie
We reflecteren op het leertraject en de stappen die organisaties hebben gezet. In de middag sluiten deelnemers uit eerdere trajecten aan en bouwen we verder aan een leerkring rolontwikkeling voor NDE-organisaties.
Samen leren en vernieuwen
Het GDO-leertraject is geen training, maar een proces van gezamenlijke verkenning en reflectie. Deelnemers leren van experts en van elkaar, en nemen opdrachten mee terug naar hun eigen organisatie.
Organisaties ervaren het traject als:
- verdiepend
- inspirerend
- richtinggevend
Het biedt taal, ruimte en houvast om hun rol richting het onderwijs bewust te versterken.
Interesse?
In september 2026 verwachten we te starten met een nieuwe ronde van het leertraject.
Wil je meer weten?
Mail naar Simone Kleinhout:
s.kleinhout@vereniginggdo.nl
Of meld je direct aan via het aanmeldformulier