De wereld van Natuur- en Duurzaamheidseducatie (NDE) staat niet stil. Steeds vaker zoeken scholen naar partners die verder gaan dan losse lessen en projectaanbod. Dat vraagt om samenwerking op strategisch niveau, om duurzame verankering in visie, beleid en praktijk. Het nieuwe GDO-leertraject ondersteunt NDE-centra in het verkennen en versterken van hun rol in relatie tot het onderwijs.   

Vandaag gingen we in gesprek met Suzanne Stolk die vertelt over de vierde sessie. 

Wie is de deelnemer? 

Suzanne Stolk werkt bij Weizigt in Dordrecht, waar zij sinds begin dit jaar de functie van adviseur en programmacoördinator educatie heeft. Ze werkt er inmiddels bijna acht jaar. Daarvoor deed zij ervaring op bij andere organisaties voor natuur- en milieueducatie, onder meer bij de gemeente Delft. Die lange ervaring in het NDE-werkveld neemt ze mee in een periode waarin haar eigen rol en de rol van Weizigt in beweging zijn. 

Weizigt is een brede organisatie met een stadsboerderij, tuinen, publieksactiviteiten, lessen voor scholen en projecten in de wijken. Het terrein ligt direct achter station Dordrecht en trekt veel bezoekers, vooral uit de stad zelf. Naast het klassieke educatieve aanbod voor scholen organiseert Weizigt activiteiten rond onder meer vergroening, afval, water, dieren en talentontwikkeling in de wijk. Suzanne beschrijft het als een rijke plek, maar ook als een plek waar veel tegelijk gebeurt. 

Ook persoonlijk is natuur voor haar een constante factor. Ze wandelt graag, is actief in de voedselbossenbeweging en zoekt in haar vrije tijd regelmatig natuurgebieden op. Die betrokkenheid sluit aan bij haar werk: niet alleen kennis overdragen, maar ook ruimte maken voor verwondering, betrokkenheid en praktische verandering. 

De leervraag van het leertraject 

De deelname aan het leertraject sluit voor Suzanne direct aan bij de ontwikkeling van haar functie. Toen zij bij Weizigt begon, was haar rol nog breed en soms onduidelijk. Ze werkte als projectmedewerker, maar nam in de praktijk ook coördinerende en adviserende taken op zich. Met haar nieuwe functie als adviseur en programmacoördinator past het leertraject bij de vraag hoe zij die rol steviger kan invullen. 

Tegelijkertijd speelt er binnen Weizigt een bredere ontwikkeling. De organisatie is traditioneel sterk als aanbieder van educatie aan scholen. Er zijn lessen op het terrein, lesmaterialen die scholen kunnen lenen en vaste programma’s rond thema’s als boerderijdieren, bodem, water en afval. Maar Suzanne ziet dat het gebruik van het klassieke aanbod verandert. Een deel van de scholen maakt veel gebruik van Weizigt, een deel komt af en toe, en een groep scholen wordt nauwelijks bereikt. De organisatie wil daarom de contacten met scholen opnieuw versterken. 

Daarbij gaat het niet alleen om meer scholen bereiken, maar ook om scherper kiezen. Weizigt heeft het bestaande aanbod laten analyseren en kijkt welke lessen en materialen nog voldoende worden gebruikt. Dat vraagt soms om lastige beslissingen. Een lesmateriaal dat nog door één school wordt geleend, kan waardevol voelen, maar het kost ook tijd en aandacht om het in stand te houden. Suzanne zegt daarover: “Je moet ruimte creëren voor nieuwe dingen, maar afscheid nemen van oude dingen doet ook pijn.” 

Een belangrijk inzicht uit het leertraject is dat Weizigt niet alleen kan blijven werken vanuit de rol van aanbieder. De organisatie zoekt naar een betere balans tussen aanbieden, adviseren, begeleiden en samenwerken. Projecten zoals Afvalvrije School, een project dat scholen helpt om het duurzaamheidsbeleid tastbaar en concreet te maken door leerlingen bewust te maken van de waardevolle grondstoffen, laat al zien hoe Weizigt meer partner kan zijn van scholen. De vervolgvraag is hoe die rol bewuster en zichtbaarder kan worden gemaakt. Scholen moeten immers ook weten dat Weizigt meer kan bieden dan een les of leskist. 

Sessie 4: Organisatieontwikkeling en relatie met de gemeente 

In de 4e sessie deelden Utrecht Natuurlijk en Natuurcentrum Arnhem, deelnemers aan de Pilot Combinatiefunctie van GDO hun ervaringen met organisatieontwikkeling en hoe daar ruimte voor te maken. Voor Suzanne zat de waarde van die sessie vooral in het concrete voorbeeld van organisaties die niet alleen praten over rolverandering, maar daar ook tijd en functie-invulling voor organiseren. 

De combinatiefunctionaris, een bruggenbouwer die scholen ondersteunt bij het integreren van duurzaamheid in het onderwijs, laat zien dat vernieuwing in NDE-werk niet iets is wat er zomaar “bij” kan. Wie dichter op scholen wil werken, meer wil adviseren of nieuwe vormen van samenwerking wil verkennen, heeft daarvoor ruimte nodig in de organisatie. Dat herkende Suzanne sterk. Niet omdat Weizigt dezelfde vorm direct kan overnemen, maar omdat de onderliggende vraag dezelfde is: hoe voorkom je dat goede ideeën verdwijnen in de drukte van het dagelijkse programma? 

Wat haar ook bijbleef, was de nuchtere manier waarop Utrecht Natuurlijk en Natuurcentrum Arnhem vertelden over zoeken, uitproberen en leren. De pilot maakte duidelijk dat een nieuwe rol niet in één keer vastligt. Het vraagt om aftasten: wat hebben scholen nodig, waar ligt de meerwaarde van een NDE-organisatie en welke positie neem je dan in als professional? 

Voor Suzanne bevestigde de sessie dat ontwikkeling niet alleen inhoudelijk is, maar ook organisatorisch. Het gaat niet alleen om andere activiteiten bedenken, maar om tijd vrijmaken, keuzes expliciet maken en intern bespreken wat een nieuwe rol vraagt van medewerkers. Juist dat maakte de sessie bruikbaar voor haar eigen werk: het gaf taal aan een verandering die bij Weizigt al voelbaar is, maar nog verder vorm moet krijgen. 

Wil je meer weten over deze pilot? We hebben samen met Utrecht Natuurlijk en Natuurcentrum Arnhem een handreiking gemaakt. In deze handreiking hebben we praktijkervaringen, inzichten en concrete tips gebundeld. Bekijk hem hier.  

Betekenis voor de NDE-sector 

Het verhaal van Suzanne raakt aan een bredere beweging in de NDE-sector. Veel centra herkennen de spanning tussen het bestaande aanbod en de veranderende praktijk van scholen. Klassieke lessen en materialen hebben nog steeds waarde, maar de omstandigheden zijn veranderd. Scholen hebben minder ruimte, meer verplichtingen en praktische drempels, zoals vervoer. Voor een locatie als Weizigt is dat extra relevant: het terrein is juist een sterke leeromgeving, maar niet elke school kan er gemakkelijk komen. 

Daarmee staat de sector voor een dubbele opdracht. Aan de ene kant blijft de kracht van NDE heel concreet: kinderen naar buiten brengen, werken met echte materialen, leren op een plek waar natuur, dieren, water en bodem tastbaar zijn. Aan de andere kant vraagt de huidige tijd om andere vormen van samenwerking. Niet alleen een les aanbieden, maar ook meedenken met scholen, verbinding leggen met thema’s als afval, vergroening en duurzaamheid, en helpen om die thema’s een plek te geven in de schoolpraktijk. 

Suzanne ziet dat veel NDE-organisaties hierin zoekende zijn. Juist daarom vindt zij begeleide uitwisseling waardevol. Niet alleen praten met collega’s uit het veld, maar samen werken met modellen, casussen en gerichte vragen. Dat helpt om voorbij het uitwisselen van zorgen te komen en daadwerkelijk richting te geven aan ontwikkeling. 

Daarbij klinkt ook een bredere oproep door: de sector mag zichtbaarder en zelfbewuster worden. Volgens Suzanne is NDE van oudsher bescheiden. Mensen in het werkveld zijn vaak sterk vanuit inhoud, verwondering en betrokkenheid, maar minder gewend om stevig te laten zien welke maatschappelijke waarde hun werk heeft. Terwijl juist natuur, duurzaamheid en onze leefomgeving raken aan de basis van het bestaan. 

Voor Weizigt betekent dit voorlopig: scherp kiezen, schoolcontacten versterken, ruimte maken voor nieuwe rollen en tegelijk behouden wat werkt. Voor de NDE-sector als geheel laat het zien dat ontwikkeling niet begint met grote woorden, maar met eerlijke vragen: wat bouwen we op, wat bouwen we af en hoe blijven we van waarde voor scholen, kinderen en de samenleving? 

Nieuwe inschrijvingen

In september 2026 starten we een nieuwe ronde van dit leertraject. Heb je hier interesse in? Stuur een mail naar Simone: s.kleinhout@vereniginggdo.nl. 

Heb je interesse in het leertraject? Meld je dan aan via dit formulier: